TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ VE AZERBAYCAN CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ ARASINDA DİJİTAL TİCARET HAKKINDA MUTABAKAT ZAPTI

Yazının Okunmasından Önce Bilinmesi Gereken Kavramlar

Dijital Ticaret Nedir?

Teknolojinin gelişmesiyle beraber birçok kavram gibi ticaret kavramı da elektronik ortama taşınmıştır. Tüketicileri, firmaları ve hükümetleri kapsayan teslimatı dijital veya fiziksel olarak mümkün olan, dijital ortamda gerçekleşen, ürün, mal ve hizmet alım satımında dijital olarak etkinleştirilmiş işlemlerin bütününe dijital ticaret denilmektedir.

Elektronik Ticaret Nedir?

OECD (İktisadi İş Birliği ve Kalkınma Teşkilatı) tarafından 1997’de yapılan tanım, e-ticaret hakkında yapılan en yaygın ve kabul görmüş tanım olmakla beraber bu tanıma göre sayısallaştırılmış yazılı metin, ses ve görüntünün işlenmesi ve iletilmesine dayanan kişileri ve kurumları ilgilendiren tüm ticari işlemlere e-ticaret denilmektedir. Bizim mevzuatımızda ise 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun e-ticareti, “fiziki olarak karşı karşıya gelmeksizin, elektronik ortamda gerçekleştirilen çevrimiçi iktisadi ve ticari her türlü faaliyet” olarak tanımlanmıştır.

Sınır-ötesi E-ticaret Nedir?

Sınır-ötesi e-ticaret bir diğer ifadeyle e-ihracat ve e-ithalat, ürünlerin çevrimiçi mağazalardan alınıp satılıp ulusal sınırlar üzerinden ithalat ve ihracatını kapsamaktadır. Bu durumda alıcı ve satıcı genellikle farklı ülkelerde ikamet etmekte, farklı dil konuşmakta, farklı para birimleri kullanmakta ve birbirinden farklı yargı hükümlerine tabi olmaktadırlar.

4.Sanayi Devrimi Nedir?

4.sanayi devrimi bir diğer adıyla “endüstri 4.0”, sanayi devriminin dördüncü jenerasyonunu ifade etmektedir. 4.sanayi devriminin en büyük amacı, veri analizi yaparak ihtiyaçları fark edebilen robotların üretimi devraldığı daha kaliteli, maliyeti daha az olan, daha hızlı ve tasarruflu bir üretim sağlamaktır.

Nesnelerin İnterneti Nedir?

Nesnelerin interneti ya da diğer bir ifadeyle internet of things (IoT), bilgi üretebilen ve internet üzerinden bunu paylaşabilen tüm bilgi işlem cihazlarını, mekanik ve dijital makineleri, nesneleri, hayvanları ve hatta insanları birbirine bağlayan teknolojiye verilen isimdir. Bu teknoloji, her bir nesneye benzersiz bir kimlik atayarak herhangi bir insan müdahalesine gerek olmaksızın birbirleriyle ve merkezi kontrol mekanizmaları ile veri paylaşımı yapmalarını mümkün kılan bir sistemdir.

Blok Zincir Nedir?

Blok zincir teknolojisi birden fazla kaynaktan işlem verileri toplayabilen ve paylaşılabilen, bir ağdaki işlemlerin daimi bir şekilde kaydedilmesini sağlayan bir veri tabanıdır.

Bulut Bilişim Nedir?

Bulut bilişim, sunucu, depolama, veritabanı, ağ, yazılım, analiz ve makine zekası dahil bilgi işlem hizmetlerinin, internet üzerinden sağlanmasına denir. Bulut teknolojisi, sanal sunucularda depolanan verilerinize istediğiniz her yerden ve tüm cihazlardan erişimi mümkün kılan bir teknolojidir.

Büyük Veri Analitiği Nedir?

Büyük veri analitiği, farklı kaynaklardan farklı boyutlarda, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış veya yapılandırılmamış büyük miktarlardaki zengin veriyi işleyen ve anlamlı birer bilgi haline getirilmesini sağlayan bir analiz yöntemidir.

E-tır Sistemi Nedir?

E-tır yani elektronik tır sistemi, ticaretin ve taşımacılığın kolaylaştırılıp, sınır geçişlerindeki gecikmelerin önlenmesi ve taşıma maliyetlerinin düşürülmesinde etkin rol oynamakla birlikte başta gümrük idareleri arasındaki veri alışverişi ve taşımalar esnasında oluşabilecek vergi ve resimlere yönelik teminat bilgileri olmak üzere tır işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasını ifade eder.

TÜRKİYE VE AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİJİTAL İŞ BİRLİĞİ BİLGİ NOTU

Türkiye ile Azerbaycan’ın dijital ticaret alanında iş birliğini öngören mutabakat zaptı 2 Nisan 2021 tarihinde Bakü’de imzalanmış olup Dijital Ticaret Alanında İş Birliği Hakkında Mutabakat Zaptı’nın onaylanmasına ilişkin karar, 24 Ağustos 2021 tarihinde 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

İş Birliğinin Amaçları

Söz konusu mutabakat zaptı, çağımızda dijitalleşmenin önemini vurgulamakta olup aynı zamanda iki ülke için de mal ve hizmet ticaretini artırmak, ticareti kolaylaştırmak ve iki ülke arasında dijital ticaret alanında var olan iş birliğinin kapsamının genişletilmesini amaçlamakla birlikte dijital ticaret ile ilgili alanlarda mevzuatın iyileştirilmesi ve bu alanda hukuki bir çerçeve kurulmasını da hedeflemiştir. Bu anlaşmayla iki ülke, dijital ticaretin önündeki engelleri kaldırmak ve kendi ülkelerindeki sınır ötesi dijital ticarete yol açacak elverişli koşulları oluşturup altyapı eksikliklerini gidermek için iş birliği yapmıştır.

İş Birliğinin Yöntemleri

Bu iş birliği, dijital ticaret açığı değerlendirmesi de dahil olmak üzere ortak çalışmalar yürütüp ortak raporlar hazırlamak, bu alanda bilgilendirici toplantı ve seminerler düzenlemek, projeler ve programlar geliştirip uygulamak, bu alandaki personelin eğitimi, kapasite geliştirme ve ülkelerdeki dijital okuryazarlığı arttırmak vasıtalarıyla mümkün olacaktır.

İş Birliğinin Kapsamı

Taraflar bu işbirliği yöntemlerini tesis edebilmek için dijital ticaretle ilgili mevzuatın geliştirilip uygulanması, ticaretin kolaylaştırılması ve dijitalleşme için nesnelerin interneti, blok zincir, robotik ve bulut bilişim, büyük veri analitiği, yapay zeka ve diğer 4. sanayi devrimi teknolojilerinin uygulama olanaklarının araştırılacağı, gümrük kontrol ve güvenlik sistemlerinde yapay zeka uygulama olanakları da dahil olmak üzere gümrük ve sınır düzenleme süreçlerinin basitleştirileceği, ulusal tek pencerelerin karşılıklı çalışabilirliğini sağlamaya yönelik çalışmalar yapılacağı, e-ticaret standartları geliştirileceği, yeni pazarlama modelleri, gümrük vergileri ve harçların dijital ödemeleri, e-fatura ve ticaretin finansmanının dijitalleşmesi, siber güvenlik ve veri mahremiyeti, dijital lojistik ve tedarik zinciri yönetimi gibi konulardaki fırsatların araştırılacağı konusunda anlaşılmıştır.

Ayrıca taraflar e-TIR sisteminin uygulanmasında da iş birliği yapacak ve taraflar topraklarını bağlayan ulaşım güzergahlarındaki demiryolu taşımacılığını kolaylaştırmak için çaba göstereceklerdir.

Son olarak taraflardan her biri, yatırım akımlarını kolaylaştırmak için çaba gösterecek ve kendi ülkelerinde diğer tarafın dijital ticaretle ilgili yatırımlara destek sağlamak için iş birliği yapıp küçük ve orta ölçekli işletmelerin sınır ötesi dijital ticaret ortamına entegrasyonunun desteklemek dahil olmak üzere kendi ülkelerinde dijital ticaret alanında faaliyet gösteren işletmeler arasında iş birliğini de teşvik edeceklerdir.